وى قيام كردند . اما پس از نبردى قهرمانانه و فداكارانه به دست عمّال منصور به شهادت رسيدند . « 1 » منصور امام صادق عليه السّلام را نيز شديدا تحت نظر داشت . و هر از چندگاهى او را نزد خود احضار مىكرد و قصد كشتن او را داشت ، اما هر بار با عنايت خاص خداوند و به گونه‌ى معجزه‌آسا امام عليه السّلام از شرّ منصور نجات مىيافت ؛ تا اين‌كه سرانجام به وسيله‌ى زهر او را به شهادت رساند . « 2 » پس از شهادت امام صادق عليه السّلام ميان شيعيان در مورد جانشين آن حضرت اختلافاتى رخ داد و در پى اين اختلاف فرقه‌هايى پديد آمد كه از آن جمله فرقه اسماعيليه بود . « 3 » اما شيعيان اماميه اثنى عشريه بنابر دلايل عقلى و نقلى امامت امام موسى بن جعفر عليه السّلام را برگزيدند . شيخ مفيد در اين‌باره گفته است : امام پس از ابو عبد اللّه فرزندش ابو الحسن موسى بن جعفر عليه السّلام بنده‌ى صالح خداوند بود ، زيرا هم واجد صفات فضل و كمال ( كه براى امام لازم است ) بود ، و هم پدرش او را به امامت برگزيده بود . « 4 » دوران امامت امام كاظم عليه السّلام سى و پنج سال ( 183 - 148 ه ) بود . در اين دوران با چهار زمامدار عباسى كه عبارت بودند از : منصور ، مهدى ، هادى و هارون الرشيد ،

--> ( 1 ) . تاريخ ابن اثير : 3 / 563 - 590 . ( 2 ) . الفصول المهمّة ، ص 222 - 230 ؛ الامام الصادق و المذاهب الاربعة : 2 - 1 / 471 - 474 ؛ تاريخ الشيعة ، ص 45 - 46 . ( 3 ) . در مورد چگونگى پيدايش اسماعيليه و فرقه‌هاى ديگر پس از شهادت امام صادق عليه السّلام به كتاب « فرق و مذاهب كلامى » ص 65 - 70 و فرق الشيعة ، ص 78 - 89 رجوع شود . ( 4 ) . الارشاد : 2 / 215 .